5 stycznia 2021

Święta, święta i po świętach

Święta, święta i po świętach

Tradycyjnie świąteczne drzewka stoją w naszych domach udekorowane do 6 stycznia, czyli święta Trzech Króli. Na pożegnanie okresu świątecznego zapraszamy do zapoznania się z ciekawymi informacjami na temat świerka.

Świerk pospolity

Picea abies

Norway Spruce

Jest jednym z najważniejszych drzew iglastych w lasach Europy. Zazwyczaj dorasta do wysokości 50 m.  Obwód w pierśnicy u tego gatunku  może osiągnąć  nawet ponad  5 m. To wiecznie zielone drzewo jest szczególnie odporne na silne mrozy (niestety coraz rzadsze w naszym regionie). Kwitnie od kwietnia do maja. Nasiona dojrzewają w październiku, zaopatrzone w skrzydełka opuszczają szyszki. Lot ślizgowy nasion połączony z ruchem obrotowym  gwarantuje ich  rozprzestrzenianie się na znaczne odległości.  Nasiona tego drzewa są przysmakiem ptaków, wiewiórek, ryjówek.  Wiosną dostarcza pyłku pszczołom i innym owadom.

Status zagrożenia wg IUCN – Red List – LC – mniejsze  ryzyko zagrożenia

Ciekawostki

  • Najstarsze informacje o drzewku przyozdabianym na Boże Narodzenie pochodzą  z XV i XVI wieku. Do dekorowania używano naturalnych produktów: jabłek, ciasteczek itp. W Polsce choinka pojawiła się dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Z czasem stała się chrześcijańskim symbolem drzewa rajskiego.  
  • W Wigilię Bożego Narodzenia niegdyś chłop szedł do lasu i nacinał na świerku dwanaście karbów, które oznaczały dwanaście miesięcy, a który karb pokrył się żywicą, ten miesiąc miał być mokry.
  • Dawniej wierzono, iż  gałązki miały chronić od złych czarów i uroków.
  • Drewno ma właściwości wysoko rezonansowe. Lutnicy cenili jego walory, ale nie każdy świerk nadawał się  do wykonania instrumentu.  Musiał mieć charakterystyczną  budowę słoi  i rosnąć w miejscu osłoniętym od wiatrów.
  • Niegdyś owce dostawały zimą do ogryzania gałęzie świerkowe, a przy cedzeniu mleka owczego kładziono  na krzyż gałązki świerkowe, by się lepiej oczyszczało z nieczystości.
  • Górale w czasie nieurodzaju jadali młode szyszki ze świerka, a żywicę tego drzewa żuto w celu oczyszczenia zębów.
  • W obecnych  czasach też znajdujemy przepisy na sałatki z młodziutkimi i miękkimi gałązkami świerkowymi.
  • Świerk zwany jest potocznie choinką, na Kaszubach jego nazwa to dana, na południu Polski smrek.