8 kwietnia 2020

Rzecz o jajach

Rzecz o jajach

Czas to odpowiedni, by sprawom jaj się przyjrzeć trochę bliżej. Zarówno od strony codziennego konsumenta jak i z punktu widzenia natury. Konsumpcja wielkanocna i tradycyjne zdobienie znane jest nam wszystkim. Ale nie tylko człowiek przyozdobienia jaj w czasie Wielkanocy się podejmuje. Ileż to kolorów na ptasich jajach wiosną możemy zaobserwować, chociaż to nie jest wcale takie łatwe. Ptasie kraszanki i pisanki mogą być przez naturę nakrapiane, plamkowane, kropkowane, cętkowane. Niekiedy wzór przypomina posypanie cynamonem lub pociągnięcia zawijasów pędzelkiem. Kolory rozmaite te wytwory natury mają: turkusowe, błękitne, zielonkawe, beżowe, białe, prawie brązowe, marmurkowe, oliwkowe, a nawet intensywnie ciemnozielone. Niektóre zniesione prawie białe jaja same się farbują. Tak jest na przykład u perkoza, gdzie jajeczka zmieniają kolor z powodu kontaktu z podłożem w gnieździe. Gniazdo tego ptaka wysłane jest szczątkami roślin wodnych, które gnijąc wydzielają specyficzne barwniki.

Nad posesją pingwinów od wielu lat funkcjonuje czapliniec. To właśnie dlatego w pobliżu basenu opiekunowie znajdują błękitne skorupki. Opisem skorupek ptasich jaj zajmuje się dział ornitologii – oologia. Porównanie kształtu, wielkości, barwy, poznanie tajemnic budowy wewnętrznej tych cudownych owalnych wytworów natury, to atrakcyjne informacje dla uczestników lekcji w zoo. Na przykład, że żółtko ptasiego jaja nie pozostaje statyczne, może się obracać wokół długiej osi jaja dzięki chalazom. Te śrubowato skręcone sznury białkowe służą temu, by tarczka zarodkowa mogła być zwrócona w stronę źródła ciepła wydzielanego przez ciało wysiadującego ptaka.

Kształty i rozmiary jaj są przeróżne. Owalne składają perkozy, lelki, kolibry; kuliste są u sów, zimorodków; gruszkowate mają alki i brodźce. Najmniejsze jajeczka w ogrodzie zoologicznym znoszą egzotyczne zeberki i choć same są ciekawie ubarwione, zniesienia samiczek są zwyczajnie białe. Największe należą oczywiście do nandu.
Niekiedy jaja zniesione przez egzotyczne ptaki muszą być umieszczone w inkubatorze. Tak było m.in. w przypadku kondorów. Przychówki tych ptaków rozsławiły gdańskie zoo na świecie. Inkubator wyposażony jest w specjalne kolebki, które obracają jajo według zaplanowanego rytmu. W pomieszczeniu z inkubatorem, znajduje się ooskop (owoskop) – przyrząd do prześwietlania jaj. Jaja ptaków egzotycznych, które nie zostały zalężone „pracują” jako środki dydaktyczne podczas zajęć lekcyjnych z dziećmi i młodzieżą.

Konsumenci jaj w zoo
W ciągu roku mieszkańcy zoo zjadają 21 tysięcy sztuk jaj kurzych. Przepiórcze jaja w ilości 1300 sztuk na rok są przeznaczone dla małpiej społeczności. Małpy i ptaki jako dodatek do karmy otrzymują w postaci gotowanej, a w surowej drapieżniki.

Warto wiedzieć…
Białko jaja kurzego uznaje się za wzorcowe źródło białka, ma najbardziej zbliżony skład aminokwasów do białek zawartych w ustroju człowieka. Są one najlepiej wykorzystywane przez organizm. Stąd skład innych produktów żywnościowych pod względem zawartości aminokwasów i ich proporcji porównuje się właśnie do białka jaja kurzego.

Zatem smacznego i pożywnego jajka życzymy.