1 kwietnia 2021

Międzynarodowy Dzień Ptaków

Międzynarodowy Dzień Ptaków

1 kwietnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Ptaków, ustanowiony na pamiątkę pierwszej na świecie międzynarodowej konwencji o ochronie tej grupy zwierząt. Święto zostało ustanowione w 1906 r. podczas ratyfikacji Konwencji o ochronie ptaków pożytecznych dla rolnictwa z 19 marca 1902 r., do której Polska jako strona przystąpiła w 1932 r.

Ptaki to dosyć intrygująca grupa zwierząt! Choć naukowcy spierają się co do ich pochodzenia, to jedno jest pewne: ptaki są w istocie opierzonymi gadami. Uważa się też, że są JEDYNYMI współcześnie żyjącymi dinozaurami. Zacznijmy od pytania co to jest dinozaur? Dinozaury, podobnie jak krokodyle to zwierzęta należące do grupy archeozaurów czyli gadów naczelnych. Można powiedzieć, że te dwie grupy mają pokrewieństwo siostrzane.W okresie triasu, jury, i kredy dinozaury opanowały Ziemię i były na niej najliczniejszymi i najbardziej zróżnicowanymi kręgowcami. Wtedy też pojawiły się ptaki – pochodziły od teropodów, dwunożnych, w większości mięsożernych dinozaurów poruszających się w półwyprostowanej postawie, z silnymi, przystosowanymi do biegania kończynami tylnymi oraz krótkimi kończynami przednimi.Ptaki jako jedyne teropody, a także jedyne dinozaury przetrwały katastrofę sprzed 66 milionów lat i dzięki temu stanowią ciągłość istnienia tej grupy aż do naszych czasów.

Co łączy ptaki i dinozaury? Ptaki, podobnie jak gady, wykluwają się z jaj, a jaja te osłonięte są wapniem. Zarówno młode wykluwające się gady jak i ptaki zaopatrzone są w mały ząbek, którym przekłuwają skorupkę aby wydostać się na świat. Także w układzie kostnym gadów i ptaków istnieje wiele podobieństw, cech, których nie znajdziemy u innych grup systematycznych. Przykładem jest żuchwa, która u ssaków stanowi jedną kość, natomiast u gadów i ptaków na szczękę dolną składa się pięć kości.Tylko u gadów i ptaków występuje jeden a nie dwa kłykcie potyliczne, czyli miejsca połączenia czaszki z resztą szkieletu, dzięki czemu gady mogą obracać głowę w większym stopniu niż ssaki.Ptaki, tak jak gady, mają łuski – znajdziemy je na nieopierzonej części nóg. Ciekawostką jest, że wiele gatunków dinozaurów miało pióra: przykładem niech będzie tyranozaur.

Choć może wydawać nam się, że obecnie na ziemi przewagę wzięły ssaki, to okazuje się, że ptaki, czyli współczesne dinozaury, są najliczniejszą grupą kręgowców – jest ich aż 10000 gatunków. Dinozaury wciąż panują! Dlaczego ptaki nie są więc zaliczane do gromady gadów? Nie tylko dlatego, że teoria ta jest całkiem świeża. Również dlatego, że ptaki to bardzo zróżnicowana, bogata grupa zwierząt, która mimo podobieństw, różni się od gadów wieloma specyficznymi cechami. Najbardziej oczywistym przykładem są w tym przypadku pióra – żadne inne zwierzęta na ziemi ich nie posiadają.

W ten wyjątkowy dzień warto przypomnieć sobie, w jaki sposób możemy na co dzień pomagać ptakom. Warto w swojej okolicy powiesić skrzynkę lęgową, zadbać o obecność owocowych drzew lub krzewów zapewniających ptakom pokarm, wystawiać pojnik. W miastach można pomagać ptakom gniazdującym w budynkach, m. in. kawkom, wróblom i jerzykom, którym zagrażają prace ociepleniowe, w przypadku prowadzenia których inwestor musi posiadać wymagane prawem zezwolenie.