27 kwietnia 2020

Jedyne w swoim rodzaju gryzonie – golce

Jedyne w swoim rodzaju gryzonie – golce

W gdańskim zoo na świat przyszły golce piaskowe, szalenie interesujące, podziemne gryzonie. W tej chwili w ogrodzie znajdują się dwie kolonie: pierwsza mieszkająca na ekspozycji w pawilonie lwów, licząca 7 osobników oraz druga, żyjąca na zapleczu, mająca w tej chwili 10 osobników łącznie z przychówkiem. To właśnie w kolonii pozostającej na zapleczu doczekano się narodzin trzech młodych.

Golce to jedyne ssaki, które tworzą zorganizowaną społeczność na wzór świata pszczół, czy mrówek. Występuje tu królowa, która rośnie wydłużając się przez całe życie i która jako jedyna rodzi młode. Pozostałe samice nie mają zdolności rozrodczych i pełnią funkcje robotnic. Samica – matka, do rozrodu wybiera spośród osobników swojej kolonii 2-3 samce, które stają się docelowo ojcami wszystkich młodych urodzonych w danej kolonii. Pozostałym członkom stada przypisana jest rola robotnic (zdobywanie pokarmu, sprzątanie, piastowanie młodych) i żołnierzy.

Ten gatunek gryzonia w naturze zamieszkuje obszary pustynne Wschodniej Afryki. Buduje rozległe korytarze, prawie nigdy nie wychodzi na powierzchnię. Żywi się bulwami, przez co traktowany jest przez miejscową ludność jako szkodnik. W starciu z potencjalnym drapieżnikiem (np. wężem) niezawodna okazuje się grupa żołnierzy, broniąca kolonię, która potrafi odstraszyć i ostatecznie wypędzić napastnika.

Opiekunowie obydwu grup rodzinnych golców w gdańskim zoo: Anna Gembiak i Kamil Dolecki mówią, że golce to dziwne zwierzęta. Żyją najdłużej spośród poznanych gryzoni; w sprzyjających warunkach dożywają nawet do 30 lat! Dla porównania mysz – żyje zaledwie 2 lata. O ich niezwykłości świadczy również niewrażliwość na ból. Każdego dnia jesteśmy świadkami „straszliwych” scen z życia rodzinnego: piastunki wloką młode za głowę, łapią je wielkimi siekaczami za luźną skórę, przeciągają przez tunele, maluchy deptane są przez dorosłe osobniki kolonii. I to wszystko odbywa się bez skarg i zadrapań.

Zwierzęta te mają niesamowitą zdolność przetrwania w warunkach beztlenowych. Zaobserwowano, iż są w stanie wytrzymać bez tlenu nawet 18 minut. Wykorzystują strategię metaboliczną, która spotykana jest wyłącznie w świecie roślin. By przetworzyć glukozę w energię, ssakom niezbędny jest tlen. Gdy dochodzi do jego niedoboru, następuje wstrzymanie produkcji energii, co ostatecznie prowadzi do śmierci organizmu. Golce natomiast w sytuacji krytycznej, jaką jest dla organizmu brak tlenu, wykorzystują do wytworzenia energii fruktozę. Kolejną niezwykłą cechą, której w pewnym stopniu golce zawdzięczają długowieczność jest prawie zupełny brak zapadalności na choroby nowotworowe.

Hodowla golców nie jest łatwa. Potrzebują stabilnych warunków: wilgotności na poziomie 55% i temperatury w granicach 28-32 ºC. Gatunek ten jest wrażliwy na hałasy i drgania. Ze względu na życie pod ziemią, mają zredukowany zmysł wzroku, który rekompensują czułym dotykiem, węchem i doskonałym słuchem. Aby osłabić drgania, docierające z zewnątrz, gdańskie zoo zakupiło maty antywibracyjne, które niwelują nieprzyjemne dla golców drgania. Dzięki temu gryzoniom zostały zapewnione komfortowe, bezstresowe warunki.