Bilety

Puszczyk (Strix aluco)

Puszczyk (Strix aluco) należy do rzędu sów (Strigiformes), rodziny puszczykowatych (Strigidae) i podrodziny Striginae; jest jednym z 20 gatunków należących do rodzaju Strix. Łacińska nazwa puszczyka oznacza sowę-czarownicę.

W Polsce gnieździ się około 70 tysięcy par puszczyków. Jest najliczniejszą sową naszego kraju, a także Europy, i można go spotkać w całym obszarze Polski. Zasiedla lasy iglaste, liściaste i mieszane. W miastach bywa spotykany w parkach lub na cmentarzach. Jest terytorialny, a wielkość terytorium zależy od dostępności pokarmu. Rewir obejmuje od 10 do 70 ha. Nie jest wędrowny. Puszczyk jest typowo nocnym zwierzęciem, które bywa aktywne za dnia jedynie w okresie wychowu piskląt.

Jest to sowa średniej wielkości o długości ciała 37-46 cm i rozpiętości skrzydeł 85-104 cm. Masa do ok. 0,5 kg. Ma charakterystyczne czarne oczy, dużą okrągłą głowę. W odróżnieniu od uszatki nie ma na głowie piór przypominających uszy. Szlara ma jednolity kolor, z dwoma okalającymi ją białymi paskami, co nadaje sowie „miły” wygląd. Samice są nieco większe niż samce. Brązowy lub szary kolor upierzenia (występują 2 odmiany barwne) oraz wzór na piórach składający się z białych plam i czarnego strychowania sprawiają, że jest trudny do wykrycia wśród roślinności. Siedzący nieruchomo puszczyk przypomina pień albo konar drzewa. Dzięki temu jest w stanie skryć się w ciągu dnia, gdy narażony bywa na ataki ptaków, szczególnie gatunków należących do rodziny krukowatych – wron, kawek, sójek.

Pokarm puszczyka to głównie gryzonie, małe ptaki i owady, ale z równym powodzeniem jest w stanie polować na płazy, gady i bezkręgowce takie jak dżdżownice i ślimaki. Co prawda bezkręgowce pod względem zjadanej biomasy nie przekraczają 0,5% wszystkich ofiar, jednak pod względem liczebności mogą osiągać niemal 10%. Zasięg szponów tej sowy pozwala jej upolować zwierzę wielkości kaczki czy szczura. Znane są przypadki, że puszczyk trzepotem skrzydeł wypłasza ptaki z nocnych kryjówek, by następnie na nie polować.
Wypluwki puszczyków są szare, cylindryczne, zwykle o długości 4-6 cm i grubości 2-3cm. Często są one lekko zakrzywione, o nieregularnej powierzchni. Zawartość to zwykle kości gryzoni, małych ptaków i pozostałości owadów.

Sowa ta ma dużą zdolność wokalizacji i używa odmiennych dźwięków w różnych sytuacjach: agresji, alarmu, nawoływania, żebrania o pokarm, informowania o powrocie z polowania.
Gniazdo puszczyka mieści się w dziupli starego drzewa i od dostępności takich dziupli są uzależnione jego lęgi. Na skutek braku starych dziuplastych drzew, puszczyki zajmują także szczeliny w budynkach lub gniazda ptaków krukowatych. W czasie toków samiec i samica nawołują się, a głosy obu płci są odmienne i mogą roznosić się na odległość 1km.
Dojrzałość płciową osiągają w 2 roku życia. Pary są monogamiczne, choć zdarza się, że samce mają więcej niż jedną partnerkę. Zimą ptaki łączą się w parę i zaczynają wysiadywanie jaj nawet w styczniu. Co 2 dni samica składa białe jajo o długości 47mm. W zniesieniu jest zwykle od 3 do 5 jaj. Przy dużej dostępności pokarmu mogą zdarzyć się zniesienia do 8 jaj. Wysiaduje wyłącznie samica, natomiast samiec zajmuje się dostarczaniem jej pokarmu. Okres inkubacji jaj trwa 28-30 dni. Przez pierwsze 2 tygodnie od wyklucia pisklęta nieustannie ogrzewane są przez dorosłego ptaka, aż do momentu gdy pokryją się puchem. Młode stają się lotne w 5 tygodniu życia, ale gniazdo opuszczają tydzień wcześniej. W tym okresie przemieszczają się po pniach i pomiędzy konarami drzew używając dzioba i szponów oraz podpierając się skrzydłami. Zanim osiągną zdolność lotu przebywają pod opieką rodziców, którzy wciąż karmią młode, niesamodzielne ptaki. W ciągu dnia pisklęta pozostają ukryte w okolicy gniazda. Nocą młode nawołują rodziców i upominają się o pokarm. Dorosłe ptaki stają się wtedy wyjątkowo agresywne i mogą atakować wszelkich intruzów zagrażających młodym, nawet ludzi. Po 3 miesiącach od opuszczenia gniazda puszczyki stają się samodzielne. W pierwszym roku życia ginie 70% piskląt. Zwykle w środowisku naturalnym puszczyk żyje 4 lata; najstarszy stwierdzony dziki ptak miał 21 lat. W niewoli osobnik tego gatunku przeżył 27 lat.

Naturalnymi wrogami puszczyka mogą być: kuna, puchacz, puszczyk uralski.

Status ochrony dla puszczyka – mniejszego ryzyka, a populacja jest uważana za stabilną.

Przyjaciele ZOO